Deklaracja
upadku demokracji w Chile 22 sierpnia 1973
Ponizszy dokument jest kompletnym tekstem uchwaly Kongresu Narodowego Chile,
zatwierdzonym znaczaca wiekszoscia glosów, dnia 22 sierpnia 1973 roku. W tym dokumencie
zostaja wymienione pogwalcenia Konstytucji i innych praw przez marksistowski rzad
prezydenta Allende oraz uchwala sie, z przyczyny braku konstytucyjnej procedury
"impeachmentu", "przedstawienie" tego "powaznego przekroczenia
porzadku konstytucyjnego i prawnego Republiki", wsród innych organizmów
panstwowych, takze Silom Zbrojnym. Równiez uchwala sie "zakomunikowanie im, iz z
uwagi na ich funkcje, przysiege zachowania wiernosci Konstytucji i innych praw, (...)
nalezy do nich polozenie natychmiastowego kresu wszystkim wspomnianym okolicznosciom jakie
naruszaja Konstytucje i inne prawa". Po tym apelu izby nizszej chilijskiego
Parlamentu o "natychmiastowe dzialanie", chilijskie Sily Zbrojne, dowodzone
wówczas przez generala Augusto Pinocheta, dnia 11 wrzesnia 1973, czyli zaledwie 18 dni
pózniej, przystapily do usuniecia urzedujacego prezydenta [Salvadore Allende] lamiacego
konstytucje. Mozna tu przytoczyc slowa Benjamina Franklina: "bunt przeciwko tyranowi
jest obowiazkiem wobec Boga".
UCHWALA
Uwzgledniajac, ze:
1. Glównym warunkiem do zaistnienia panstwa prawa jest wypelnianie przez Wladze Panstwowe
zobowiazan wyznaczonych im przez Konstytucje i obowiazujace prawa, przy pelnym
poszanowaniu wobec podstaw wzajemnej niezawislosci jaka posiadaja, oraz ze wszyscy
mieszkancy kraju moga cieszyc sie podstawowymi prawami i gwarancjami, które zapewnia im
Konstytucja;
2. Godzenie w wymiar sprawiedliwosci panstwa chilijskiego który, jako spuscizna narodu,
od lat ksztaltowany byl na fundamentalnej zasadzie wspólistnienia, jest niszczeniem nie
tylko kulturalnego i moralnego narodowego dziedzictwa ale tez w praktyce zaprzeczeniem
jakiejkolwiek mozliwosci zycia w demokracji;
3. Wartosciami i zasadami sa te, które wyrazone zostaly w Konstytucji Panstwa, która, na
podstawie artykulu numer 2, dowodzi, iz suwerennosc tkwi zasadniczo w Narodzie i ze Organy
Panstwowe nie moga sprawowac wladzy w zakresie wiekszym niz ta do której zostaly
wydelegowane przez Naród, oraz, wnioskujac z artykulu numer 3, iz rzad który przypisuje
sobie prawa do których Naród go nie upowaznil, naraza sie na bunt;
4. Obecny Prezydent Republiki zostal wybrany przez Zgromadzenie Narodowe zaakceptowawszy
konstytucyjne gwarancje demokratyczne, która to akceptacja szczególnie miala na celu
podporzadkowanie dzialan jego Rzadu podstawom i zasadom panstwa prawa, a które on sam
uroczyscie zobowiazal sie szanowac;
5. Jest faktem, iz obecny Rzad Republiki od samego poczatku swego istnienia staral sie
usilnie przejac calkowita wladze, wyraznie zamierzajac poddac wszystkich obywateli
najscislejszej kontroli gospodarczej i politycznej ze strony Panstwa i tym samym ustanowic
system totalitarny, calkowicie sprzeczny z reprezentacyjnym systemem demokratycznym
ustanowionym w Konstytucji;
6. Aby osiagnac ten cel Rzad nie poprzestal na przypadkowym lamaniu Konstytucji i innych
praw, ale uczynil z tego trwaly system podobnych zachowan, dochodzac do skrajnosci w
postaci nie uznawania uprawnien pozostalych Organów Panstwa, notorycznie lamiac gwarancje
jakie Konstytucja zapewnia wszystkim mieszkancom Republiki i pozwalajac oraz popierajac
tworzenie sie równoleglych i bezprawnych wladz, które stanowia bardzo powazne
niebezpieczenstwo dla Narodu, w zwiazku z czym zniszczono podstawowe elementy
instytucjonalne panstwa prawa;
7. Rzad popelnil nastepujace wykroczenia wobec Wladzy Ustawodawczej jaka jest Zgromadzenie
Narodowe:
a) Bezprawnie odebral Zgromadzeniu Narodowemu jego glówna funkcje, która jest
ustanawianie praw, podejmujac szereg kroków o duzym znaczeniu dla zycia gospodarczego i
spolecznego kraju, bedacych bezdyskusyjnie kwestiami prawnymi, poprzez narzucone
bezprawnie srodki przymusu lub poprzez proste administracyjne decyzje opierajace sie na
"legalnych mozliwosciach". Zaznaczano przy tym, iz wszystko to czyniono ze
swiadomym i jawnym zamiarem zmiany struktur kraju, w ramach obowiazujacego ustawodawstwa,
wylacznie z woli Wladzy Wykonawczej a z calkowitym pominieciem Wladzy Ustawodawczej;
b) Niezmiennie lekcewazyl funkcje kontrolne Zgromadzenia Narodowego, pozbawiajac go
podleglych mu rzeczywistych uprawnien stawiania w stan oskarzenia Ministrów lamiacych
Konstytucje i inne prawa, tudziez popelniajacych inne przestepstwa lub naduzycia
wyszczególnione w Ustawie Zasadniczej;
c) Dochodzac w koncu do sprawy szczególnej wagi: zlekcewazyl powazna funkcje Zgromadzenia
Narodowego jako Wladzy Ustawodawczej, odmawiajac realizacji reformy konstytucyjnej w
zakresie trzech dziedzin gospodarczych, uchwalonej w scislej zgodnosci z normami zawartymi
w Konstytucji;
8. Rzad popelnil nastepujace wykroczenia wobec Wladzy Sadowniczej:
a) W celu zniszczenia autorytetu Wladzy Sadowniczej i podwazenia jej niezawislosci,
przewodzil hanbiacej kampanii obelg i oszczerstw przeciw Sadowi Najwyzszemu oraz popieral
bardzo powazne ataki na sedziów i ich autorytet;
b) Lekcewazyl dzialania wymiaru sprawiedliwosci w przypadkach przestepców nalezacych do
stronnictw i grup zwiazanych badz zblizonych do Rzadu, czy to za pomoca bezprawnych
ulaskawien czy tez poprzez swiadome nieegzekwowanie nakazów aresztowania;
c) Pogwalcil prawo i zlekcewazyl fundamenty rozdzialu Wladz nie wykonujac tych sadowych
orzeczen i decyzji, które przeciwstawialy sie jego celom oraz, wobec oskarzen jakie
wysunal z tego powodu Sad Najwyzszy, Prezydent Republiki posunal sie do nieslychanej
skrajnosci, przypisujac sobie prawo stanowienia "oceny" sadowych wyroków i
decydowania kiedy maja byc one wykonane;
9. W sprawach dotyczacych Najwyzszej Izby Kontroli Republiki - autonomicznego Organu
kontroli, istotnego dla utrzymania porzadku administracyjnego - Rzad systematycznie lamal
te orzeczenia i dzialania, jakie dotyczyly bezprawnych poczynan Wladzy Wykonawczej lub
jednostek jej podleglych;
10. Wsród permanentnych wykroczen Rzadu przeciwko podstawowym gwarancjom i prawom
ustanowionym w Konstytucji mozna wyodrebnic nastepujace:
a) Naruszyl podstawowa równosc wobec prawa poprzez fanatyczna i nienawistna dyskryminacje
w ramach pomocy, jakiej jako Organ Wladzy winien udzielac by chronic zycie, prawa i
wlasnosc obywateli, w czasie gdy sprawowal dzialalnosc zwiazana z podstawowymi problemami
spolecznymi, m.in. zywieniowymi, tak jak i w wielu innych aspektach. Nalezy miec na uwadze
fakt, iz sam Prezydent Republiki stworzyl z tych dyskryminacji regule, oglaszajac od
samego poczatku swego urzedowania, ze nie uwaza sie za Prezydenta wszystkich
Chilijczyków.
b) Ugodzil powaznie w wolnosc slowa, dokonujac wszelkiego rodzaju presji ekonomicznych
wobec mediów nie bedacych bezwzglednymi zwolennikami Rzadu; zamykajac tak gazety
codzienne jak i rozglosnie radiowe, zarzucajac tym ostatnim, ze nadaja
"nielegalnie"; z pogwalceniem prawa wtracajac do wiezienia dziennikarzy
opozycji; uciekajac sie do podstepnych procederów by ustanowic monopol informacyjny;
otwarcie naruszajac rozporzadzenia prawne którym powinna byc podporzadkowana Publiczna
Telewizja przez przekazanie kierownictwa nad nia funkcjonariuszowi nie mianowanemu przez
Senat i czyniac z niej narzedzie fanatycznej propagandy oraz znieslawiania przeciwników
politycznych;
c) Naruszyl podstawe autonomii Uniwersytetów i prawo, jakie im przyznaje Konstytucja, do
zakladania i utrzymywania stacji telewizyjnych, popierajac uzurpacje Kanalu 9 Uniwersytetu
Chilijskiego, przemoca i nielegalnymi zatrzymaniami atakujac Kanal 6 tegoz Uniwersytetu
oraz utrudniajac rozpowszechnianie w innych prowincjach kraju Kanalu Uniwersytetu
Katolickiego Chile;
d) Utrudnial, uniemozliwial a czasami hamowal przy uzyciu sily wyrazanie przez obywateli
nie bedacych zwolennikami rezimu prawa do swobodnych zgromadzen, podczas gdy stale
zezwalal aby organizowaly sie, czestokroc uzbrojone, grupy nie podporzadkowujace sie
odpowiednim przepisom, które kontrolowaly ulice i drogi w celu zastraszania ludnosci;
e) Ugodzil w swobode nauczania, wprowadzajac w sposób bezprawny, za pomoca nielegalnego
tzw. "Dekretu o Demokratyzacji Nauki", program oswiatowy majacy na celu
marksistowska indoktrynacje;
f) Systematycznie naruszal konstytucyjne gwarancje wlasnosci, popierajac badz zezwalajac
na ponad 1500 nielegalnych "zagarniec" posiadlosci ziemskich oraz setek
jednostek przemyslowych i handlowych, by je nastepnie zarekwirowac lub bezprawnie
kontrolowac i w ten sposób, poprzez grabiez, ustanowic panstwowa kontrole nad gospodarka,
co stalo sie jednym z decydujacych powodów spadku produkcji, przerw w dostawach, czarnego
rynku i dlawiacej podwyzki kosztów zycia codziennego, ruiny skarbu narodowego Panstwa i,
generalnie, kryzysu gospodarczego który ogarnal caly kraj i zagraza minimalnemu
dobrobytowi rodzin oraz powaznie zagraza narodowemu bezpieczenstwu;
g) Dopuscil sie wielu bezprawnych aresztowan z powodów politycznych, poza juz
wspomnianymi dotyczacymi dziennikarzy, i tolerowal fakt, iz ofiary w wielu przypadkach
poddawane byly torturom i biczowaniu;
h) Nie uznawal praw robotników i ich organizacji zwiazkowych i zawodowych poddajac je,
jak w przypadku El Teniente [1] czy Zwiazku Transportowców, nielegalnym metodom represji;
i) Zerwal zawarte wczesniej zobowiazania by zadoscuczynic nieslusznie przesladowanym
pracownikom z firm takich jak Sumar, Helvetia, Bank Centralny, El Teniente czy
Chuquicamata; kontynuowal polityczna samowole celowo naruszajac postanowienia prawne
Reformy Agrarnej i zmuszajac chlopów do nacjonalizacji gospodarstw; zakazal
zagwarantowanej konstytucyjnie aktywnosci zwiazkowej robotnikom, ostatecznie doprowadzajac
do upadku wolnosc zwiazkowa poprzez organizacje równoleglych, upolitycznionych
organizacji robotniczych;
j) Powaznie naruszyl konstytucyjna gwarancje swobodnego wyjazdu z kraju ustanawiajac
regulacje nie ujete w zadnym z obowiazujacych praw;
11. Poteznie przyczynia sie do upadlosci panstwa prawa, z powodu tworzenia sie i
dzialalnosci, dzieki rzadowej inspiracji i ochronie, szeregu organizacji które podburzaja
porzadek konstytucyjny, poniewaz sprawuja wladze, jakiej ani Konstytucja ani inne prawa im
nie przyznaja. Wyrazne naruszenie artykulu numer 10§6 stanowi istnienie wszystkich
organizacji typu "Bojówki Gminne", "Rady Chlopskie", "Komitety
Nadzoru", "JAP-y" [2] etc., wyznaczonych do tworzenia blednie nazwanej
"Wladzy Ludowej", której celem jest zastapienie Wladz prawnie ustanowionych i
sluzenie jako podstawa do dyktatury totalitarnej. Do powyzszych faktów Prezydent
Republiki przyznal sie publicznie w swym ostatnim oredziu prezydenckim, podobnie jak
uczynili to stratedzy i media rzadowe;
12. W upadlosci panstwa prawa szczególne znaczenie ma tworzenie i rozwój, przy poparciu
Rzadu, uzbrojonych grup które, poza godzeniem w bezpieczenstwo osób i ich praw oraz w
wewnetrzny pokój narodowy, sa równiez skierowane do stawiania oporu Silom Zbrojnym.
Takze szczególna wage ma fakt, iz uniemozliwia sie Korpusowi Karabinierów [3]
sprawowanie jego podstawowych funkcji wobec przestepczych zajsc dokonywanych przez wierne
Rzadowi ugrupowania stosujace przemoc. Ze wzgledu na bardzo powazne znaczenie nie mozna
przemilczec publicznych i nagminnych usilowan by uzyc Sily Zbrojne i Korpus Karabinierów
do celów partyzanckich, zniszczyc ich hierarchie instytucyjna a takze inwigilowac
politycznie ich kadry;
13. W momencie tworzenia sie obecnego Ministerstwa, przy udziale wysokich ranga czlonków
Sil Zbrojnych i Korpusu Karabinierów, pan Prezydent Republiki okreslil je jako bedace
"od spraw bezpieczenstwa narodowego" i wyznaczyl mu podstawowe zadania
"ustanowienia porzadku publicznego". Mozna to rozwazac jedynie w kontekscie
przywrócenia pelnej praworzadnosci w oparciu o normy konstytucyjne i prawne, jakie
formuja porzadek instytucjonalny Republiki;
14. Sily Zbrojne i Korpus Karabinierów sa i powinny stanowic naturalna gwarancje dla
wszystkich Chilijczyków, a nie wylacznie dla wybranej grupy Narodu lub pewnej politycznej
opcji. Wobec tego Rzad nie moze wykorzystywac ich uczestnictwa [we Wladzach Wykonawczych]
jako pretekstu do ukrywania okreslonej, stronniczej polityki mniejszosciowej. Ich obecnosc
powinna byc skierowana ku przywróceniu pelnego ladu konstytucyjnego i prawnego oraz
demokratycznej koegzystencji, która jest dla Chile niezbedna by zagwarantowac stabilnosc
instytucjonalna, pokój spoleczny, bezpieczenstwo i rozwój;
15. Ostatecznie, wypelniajac uprawnienia przypisane mu przez Konstytucje, na podstawie
artykulu numer 39 Konstytucji Republiki Chile,
KONGRES NARODOWY UCHWALA:
Po pierwsze:
Przedstawienie Prezydentowi Republiki i panom Ministrom Stanu oraz czlonkom Sil Zbrojnych
[4] i Korpusu Karabinierów, ze doszlo do powaznego przekroczenia porzadku konstytucyjnego
i prawnego Republiki, które zostaly opisane w punktach od 5 do 12 niniejszej Uchwaly;
Po drugie:
Zakomunikowanie im w ten sposób, iz z uwagi na ich funkcje, przysiege zachowania
wiernosci Konstytucji i innych praw oraz, w przypadku wspomnianych panów Ministrów, z
uwagi na charakter instytucji których sa wysokimi urzednikami i Tego, Którego imie
zostalo przywolane przez nich w chwili zaprzysiezenia , nalezy do nich polozenie
natychmiastowego kresu wszystkim wspomnianym okolicznosciom jakie naruszaja Konstytucje i
inne prawa, w celu skierowania dzialalnosci rzadowej na wlasciwe tory prawne, zapewnienia
porzadku konstytucyjnego naszej Ojczyznie i podstawowych zasad demokratycznej
koegzystencji wsród Chilijczyków;
Po trzecie:
Zadeklarowanie, ze wypadku wykonania powyzszego obecnosc wyzej wspomnianych Ministrów w
Rzadzie bylaby wartosciowo znaczaca dla Republiki. W przeciwnym wypadku powaznie
skompromitowaliby charakter narodowy i profesjonalizm Sil Zbrojnych i Korpusu
Karabinierów, naruszajac otwarcie artykul numer 22 Konstytucji i podwazajac prestiz swych
instytucji;
Po czwarte:
Przekazanie niniejszej Uchwaly Prezydentowi Republiki oraz panom Ministrom Finansów,
Obrony Narodowej, Transportu i Robót Publicznych, Ziemi i Kolonizacji.
Tlumaczyli: Kamila i Maciej Turowscy
Przypisy:
[1] Chodzi o zwiazek zawodowy pracowników El Teniente ("Porucznik") - jednej z
najwiekszych kopalni miedzi w Chile - przyp. tlum.
[2] JAP - skrót od "Juntas de Abastecimiento y Precios" - "lewicowe grupy
studenckie" - przyp. tlum.
[3] Chilijska Policja - przyp. tlum.
[4] Których glównodowodzacym byl wówczas gen. bryg. Augusto Pinochet - przyp. tlum.
|